به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران، مهدی جعفرنژاد، استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه دین، در نشست علمی «عاشورا؛ مکتب بیداری، عدالت و مسئولیتپذیری در برابر ظلم» به تبیین ابعاد معرفتی، اجتماعی و تمدنی نهضت عاشورا پرداخت و این واقعه را فراتر از یک حادثه تاریخی، یک مکتب ماندگار برای هدایت جوامع بشری دانست.
عاشورا؛ فراتر از یک واقعه تاریخی
وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به ماهیت نهضت حسینی اظهار داشت: قیام امام حسین(ع) صرفاً واکنشی احساسی یا مقطعی به انحرافات سیاسی عصر خود نبود، بلکه یک مکتب و نظام معرفتی برای بیداری امتها در برابر ظلم، فساد و بیعدالتی به شمار میآید؛ مکتبی که در طول تاریخ الهامبخش جنبشهای عدالتخواهانه در جهان اسلام و حتی فراتر از آن بوده است.
جعفرنژاد افزود: عاشورا تنها به سال ۶۱ هجری محدود نمیشود، بلکه جریانی مستمر در تاریخ اندیشه انسانی است که مهمترین پیام آن، تثبیت اصل مسئولیتپذیری در برابر ظلم و بیعدالتی است.
سکوت در برابر ظلم، مشارکت در تداوم آن است
این پژوهشگر حوزه دین با تأکید بر مسئولیت اجتماعی انسانها در برابر انحرافات اجتماعی تصریح کرد: پیام عاشورا این است که هیچ فرد یا جامعهای نمیتواند نسبت به ظلم بیتفاوت باشد؛ زیرا سکوت در برابر بیعدالتی، نوعی مشارکت در استمرار آن محسوب میشود.
وی خاطرنشان کرد: امام حسین(ع) در برابر حکومت یزید تنها با یک اختلاف سیاسی مواجه نبود، بلکه با انحرافی عمیق در ارزشهای دینی، اخلاقی و انسانی روبهرو بود و از همین رو، نهضت عاشورا را باید یک حرکت اصلاحی برای بازگرداندن جامعه به مسیر عدالت و حقیقت دانست.
بصیرت، زمانشناسی و اتحاد؛ ارکان کنش اجتماعی در مکتب عاشورا
جعفرنژاد با اشاره به ابعاد اجتماعی نهضت حسینی گفت: عاشورا الگویی کامل برای کنش اجتماعی آگاهانه ارائه میدهد که سه عنصر بصیرت، زمانشناسی و اتحاد در آن نقش محوری دارند.
وی افزود: بدون بصیرت، حرکتهای اجتماعی دچار انحراف میشوند و بدون شناخت صحیح از شرایط زمانه، حتی آرمانهای بزرگ نیز به نتیجه مطلوب نخواهند رسید.
عدالت؛ حقیقتی اخلاقی و الهی
استاد دانشگاه در ادامه با تبیین مفهوم عدالت در اندیشه عاشورایی اظهار داشت: عدالت در نگاه امام حسین(ع) صرفاً یک مفهوم حقوقی یا سیاسی نیست، بلکه حقیقتی اخلاقی و الهی است که در تمامی ابعاد زندگی انسان جریان دارد.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، اصلاح جامعه بدون مقابله با فساد ساختاری امکانپذیر نیست و عدالتخواهی حقیقی مستلزم پرداخت هزینه و ایستادگی در مسیر حق است.
«هیهات منا الذله»؛ بیانیه راهبردی مقاومت
جعفرنژاد شعار ماندگار «هیهات منا الذله» را یکی از کلیدیترین مفاهیم نهضت عاشورا دانست و گفت: این شعار تنها یک عبارت احساسی نیست، بلکه بیانیهای راهبردی در برابر هرگونه سلطهپذیری، استبداد و تحقیر انسان به شمار میرود.
وی افزود: در منطق عاشورا، انسان مؤمن هرگز زیر بار ظلم و ذلت نمیرود، حتی اگر برای حفظ عزت و حقیقت ناگزیر به پرداخت هزینههای سنگین باشد.
عاشورا؛ مدرسه تربیت انسانهای مسئول
این پژوهشگر حوزه دین با اشاره به ابعاد تربیتی عاشورا اظهار داشت: نهضت حسینی یک مکتب تربیتی جامع است که در آن ارزشهایی همچون وفاداری، صداقت، صبر، ایثار و فداکاری به زیباترین شکل ممکن تجلی یافتهاند.
وی افزود: یاران امام حسین(ع) صرفاً شخصیتهایی تاریخی نیستند، بلکه الگوهای رفتاری و تربیتی برای همه نسلها به شمار میروند.
بازخوانی عاشورا؛ راهی برای مقابله با بحرانهای عصر جدید
جعفرنژاد در ادامه با اشاره به کارکردهای اجتماعی عاشورا در جهان معاصر گفت: امروز جوامع بشری با بحران معنا، بحران عدالت و گسترش بیعدالتیهای ساختاری مواجه هستند و بازخوانی صحیح پیام عاشورا میتواند در احیای وجدان انسانی و تقویت روحیه عدالتخواهی نقشآفرین باشد.
وی تأکید کرد: جامعهای که پیام عاشورا را به درستی درک کند، نسبت به هر نوع ظلم، اعم از سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، حساس خواهد شد و مسئولیت اجتماعی را به عنوان یک وظیفه دینی و انسانی خواهد پذیرفت.
عاشورا؛ پیوند ایمان، عقلانیت و مسئولیت اجتماعی
استاد دانشگاه با رد نگاههای تقلیلگرایانه به نهضت حسینی تصریح کرد: برخلاف تصور برخی، عاشورا صرفاً یک حرکت احساسی نبود، بلکه قیامی عقلانی و مبتنی بر شناخت دقیق شرایط زمانه و تشخیص تکلیف شرعی و اخلاقی محسوب میشد.
وی افزود: عاشورا نشان داد که ایمان حقیقی با مسئولیت اجتماعی پیوندی ناگسستنی دارد و دینداری بدون حساسیت نسبت به عدالت و سرنوشت جامعه، دینی ناقص و کماثر خواهد بود.
عاشورا؛ هویتساز تمدنی در جهان اسلام
جعفرنژاد در پایان سخنان خود عاشورا را یک هویتساز تمدنی دانست و خاطرنشان کرد: نهضت حسینی در طول قرنها توانسته روح مقاومت، بیداری و عدالتخواهی را در جوامع اسلامی زنده نگه دارد و بسیاری از حرکتهای اصلاحی و عدالتطلبانه در جهان اسلام از منطق عاشورا الهام گرفتهاند.
وی تأکید کرد: عاشورا انسان را از انفعال خارج کرده و به کنشگری مسئولانه در برابر ظلم دعوت میکند. از این رو، اگر مفاهیم عاشورا از قالب صرفاً مناسکی خارج و به زبان اندیشه اجتماعی و تمدنی ترجمه شوند، میتوانند پاسخگوی بسیاری از بحرانهای هویتی و اخلاقی جهان معاصر باشند.
انتهای پیام/
نظر شما